حکاکی روی چرم

حکاکی روی چرم فرآیندی است که با برش زدن سطح چرم و با استفاده از قلم های مختلف حکاکی روی سطح  جلوه ای سه بعدی به سطح چرم میدهد. این هنر در انواع مختلفی از صنایع و هنر استفاده دارد. هنر حکاکی روی چرم در صنعت ساخت کفش، تابلو سازی، انواع قاب، ساخت انواع کیف چرم، انواع روکش برای جعبه، جای ساز و … کاربرد دارد.

همچنین در انجام این کار هنر رنگ آمیزی نیز دخیل می باشد. بعد از طراحی و پیاده سازی طرح بر روی چرم می توان با رنگ آمیزی جلوه خاصی به طرح بخشید و زیبایی آن را دو چندان کرد.

موارد مورد نیاز جهت حکاکی روی چرم:

حکاکی روی چرم

چرم حکاکی

چرم مناسب جهت برجسته سازی و رنگ کردن.

چکش حکاکی

چکش استاندارد بدون آسیب رسانی به قلم.

حکاکی روی چرم

قلم حکاکی

انواع قلم جهت برجسته سازی طرح روی چرم.

رنگ چرم

رنگ مناسب جهت رنگ آمیزی چرم و طرح.

تاریخ حکاکی روی چرم

این هنر از دوره رومی وجود داشته است. چند نمونه زیبا از چرم رومی در ویندولاندا در نزدیکی دیوار هادریان وجود دارد و همچی کتاب ” Purses in Pieces ” با چند نمونه دوست داشتنی از چرم تراشیده شده قرون وسطایی بسیار زیبا موجود می باشد. پیشینه ابزارهای حکاکی چرم احتمالاً به ابزارهای ساخته شده از استخوان بر میگردد.

آل استهلمن جوان آرزوی تصویرگری داستانهای محبوب غربی را داشت تا اینکه در سال 1942 در حالی که مشغول خدمت در ارتش ایالات متحده در گینه نو بود ، کارهای چرمی را تجربه کرد.

چندی نگذشت که آل نیاز به برخی از ابزارها و اهمیت استفاده از چکش یا ضربه زدن را کشف کرد.

تا سال 1952 او از طریق کار در شرکت CraftoolCompany مورد توجه ملی قرار گرفت. Craftool ، یک شرکت ساحلی غربی ، بعدا توسط Tandy Leatheryears خریداری شد.

بسیاری از ابزارهای این شرکت توسط استهلمن ساخته شده است.

حکاکی روی چرم
حکاکی روی چرم

چرم حکاکی

تنها نوع چرم مناسب برای حکاکی، چرم دباغی شده گیاهی می باشد. فرآیند دباغی گیاهی به چرم اجازه می دهد آب را جذب کند که قبل از انجام عملیات حکاکی روی چرم برای نرم شدن چرم استفاده می شود و پس از مراحل حکاکی، چرم بتواند شکل و طرح ایجاد شده را حفظ کند. چرم های دیگر فاقد این ویژگی اساسی هستند.

ابزار حکاکی روی چرم

ابزارهای اصلی در حکاکی روی چرم:

چاقوی گردان- برای ایجاد برش که الگو یا تصویر را بر روی چرم مشخص میکند.

استامپ مهر زنی – مجموعه ای از ابزارهای مهر زنی که برای ایجاد اشکال مختلف که برای ایجاد تصویر نهایی استفاده می شود. معمولاً دارای حاشیه ، زمینه و اشکال مختلف آماده می باشد.

ابزار حاشیه و سایه زنی – برای ایجاد سایه و شکل دادن به الگوی پیاده شده بر روی چرم می باشد.

حکاکی روی چرم

لوازم حکاکی چرم

چاقو گردان

از چاقو گردان برای ایجاد برش که الگو یا تصویر را بر روی چرم مشخص میکند. همچنین برای آرایش کار نیز مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین از از چاقو گردان به عنوان قلم مادر نیز یاد می شود که جز ابزار اصلی حکاکی بر روی چرم می باشد.

قلم کامفلاژ

این ابزار معمولاً طرحی نیم دایره همراه با هاشورهایی به اندازه متفاوت می باشد و همچنین طول این هاشورها می تواند متفاوت باشد که شکل اشعه میگیرد، اغلب در ساقه یا پایین مرکز برگ ، به صورت طرح گل استفاده می شود. با نگه داشتن آن به صورت عمودی بر روی چرم و ضربه زدن با چکش بر روی چرم حکاکی، به روش مشابه سایر ابزارهای مهر زنی استفاده می شود.

قلم گلابی (پیر شیدر)

از سایه انداز گلابی برای ایجاد قسمت هایی از طرح که باید خمیده به نظر برسند استفاده می شود. عملکرد سایه انداز گلابی باعث می شود قسمتی از چرم کمی تیره و فرو رفته به نظر برسد.

قلم بولر

از این ابزار برای ایجاد فرورفتگی در یک طرف برش استفاده می شود تا یک طرف آن بلند به نظر بیاید. بولر یکی از اصلی ترین قلم ها برای حکاکی روی چرم می باشد. این ابزار ، اگر به درستی استفاده شود ، می تواند نتایج بسیار واقع بینانه ای ایجاد کند. انواع مختلفی از این ابزار وجود دارد.

قلم وینرز

این قلم دارای شکلی نیم دایره می باشد که معمولا خطی به صورت مواج ایجاد می کند. یکی از استفاده ای قلم وینر ایجاد رگبرگ در الگوی برگ گیاهان می باشد.

قلم سیدر

قلم سیدر به شکل دایره ای کوچکی می باشد که معمولاً برای نشان دادن مغز گل استفاده می شود. از آنجا که صورت این ابزار بسیار کوچک است ، هنگام ضربه زدن باید مراقب باشید که چرم را سوراخ کید. اگر با استفاده از این ابزار به یک ناحیه مهر زدید ، ابتدا اطراف آن را مهر بزنید ، سپس مرکز را پر کنید.

قلم پس زمینه

با استفاده از این قلم می توان با فشار دادن هر قسمت از چرم که قبلا تراشیده نشده است شکل و طرح ایجاد کرد. ابزار پس زمینه دارای یک الگوی متقاطع بر روی سر خود می باشد، که به طور قابل توجهی چرم را تیره میکند.

هنگام استفاده از این قلم، مراقب باشید که طرح های ایجاد شده توسط آن با هم تداخل نداشته باشند و همچنین مراقب باشید که به طرح یا مرز الگو نرسید. در صورت عدم نیاز به کل صورت قلم می توان ابزار را کج کرد تا فقط بخشی از صورت ایجاد طرح به صورت سایه ایجاد شود.

قلم طرح دار

این دسته از قلم ها می تواند به صورت مجزا و بدون وجود یا با وجود طرح  قلم زنی شده استفاده شود. این قلم دارای طرح های متنوعی می باشند و با ضربه به آن می توان طرح را بر روی چرم منتقل کرد.

روش کار حکاکی روی چرم

01.

آماده سازی چرم حکاکی

در ابتدا برای حکاکی روی چرم باید چرم را خیس کرد تا رطوبت به عمق چرم راه پیدا کنید. همچنین پشت کار نیز بهتر است با چسب های نواری بزرگ پوشانده شود تا چرم موقع طراحی و ضربه زدن بر روی آن کشیده نشود.

 زمایکه رطوبت سطح چرم به حد مناسبی رسید باید روی آن را با یک سلفون بپوشانیم تا رطوبت آن تا انتهای ایجاد طرح بر روی آن از بین نرود و باقی بماند. و سپس به کمک ابزار مناسب و الگوی مورد نظر طرح را بر روی چرم منتقل میکنیم.

02.

برش با چاقو گردان

پس از انتقال طرح بر روی چرم حکاکی ، از چاقوی گردان  برای ایجاد برشهای اصلی که شکل اصلی طرح را تشکیل می دهد  استفاده می شود. این برش ها تا عمق تقریباً نیمی از ضخامت چرم مورد ایجاد می شوند.

در طی این مرحله باید دقت شود که چاقوی مفصل گردنده همیشه به حالت عمودی قرار گرفته شود، زیرا هرگونه ایجاد شیب به چاقو گردا می تواند در ایجاد توانایی مهر زدن روی چرم در مراحل بعدی حکاکی آسیب برساند.

03.

بولر و سایه زدن

پس از اتمام سایه زدن با پیر شیدر، از بولر برای فشرده سازی یک طرف برش استفاده می شود. این امر با فشردن قسمتهایی از تصویر نسبت به پیش زمینه ، احساس عمق ایجاد می کند.

بولر زدن به این شکل می باشد که قلم بولر را به صورت عمودی نگه می داریم و در حالی که پایه ابزار در تماس با چرم است به آن با چکش ضربه می زنیم، سپس قلم در امتداد برش جلو حرکت می دهیم و دوباره با چکش ضرب میزنیم. این فرایند به شکلی می باشد که باید ضربه زدن و حرکت دادن قلم به نرمی و همزمان باید انجام شود.

04.

برش های تزئینی

در پایان کار حکاکی روی چرم می توان با استفاده از چاقوی گردان برای ایجاد برشهای کوچک و تزئینی در طرح استفاده می شود تا جلوه آن را افزایش دهد. این برشها ممکن است در قسمتهایی از طرح که قبلاً مهر شده اند ایجاد شود به همین دلیل لازم است که این مرحله را برای پایان کار بگذارید.